# Faragha na Usalama

Zcash inakupa chaguo kati ya miamala ya wazi na miamala iliyolindwa. Chaguo hili lina nguvu, lakini pia lina maana kwamba mtumiaji anahitaji kuelewa hatari za kila njia.

## Anwani za wazi

Anwani ya wazi (transparent address) huanza kwa herufi kama `t`. Miamala inayotumia anwani hizi inaonekana kwenye blockchain. Watu wanaweza kuona anwani, kiasi kilichotumwa, na historia inayohusiana na anwani hiyo.

Tumia anwani za wazi pale ambapo lazima uendane na huduma au miundombinu inayounga mkono miamala ya wazi tu.

## Anwani zilizolindwa

Anwani iliyolindwa (shielded address) hutumika kuficha taarifa za muamala. Katika Zcash ya sasa, anwani za faragha zinaweza kuhusisha mabwawa ya Sapling au Orchard kulingana na pochi na programu unayotumia.

Muamala wa faragha zaidi ni ule ambao unatoka kwenye anwani iliyolindwa kwenda kwenye anwani iliyolindwa.

## Hatari za kuchanganya njia

Ukihamisha fedha kutoka anwani ya wazi kwenda anwani iliyolindwa, unafanya **shielding**. Ukihamisha kutoka anwani iliyolindwa kwenda anwani ya wazi, unafanya **deshielding**. Hatua hizi zinaweza kufichua baadhi ya taarifa, hasa kiasi na muda wa muamala.

Kwa faragha bora:

- Epuka kutumia anwani ya wazi kama akaunti kuu ya muda mrefu.
- Tumia pochi inayounga mkono anwani zilizolindwa.
- Usitumie kiasi au muda wa miamala kwa namna inayorahisisha watu kuunganisha miamala yako.

## Funguo na hifadhi

Ufunguo binafsi (private key) ndicho kitu kinachoruhusu kutumia fedha. Mtu yeyote mwenye ufunguo binafsi anaweza kutumia fedha zako.

Kanuni za msingi:

- Usitume private key kwenye chat, email, au issue tracker.
- Hifadhi backup ya pochi mahali salama.
- Hakikisha unaelewa njia ya kurejesha pochi kabla ya kuweka fedha nyingi.
- Tofautisha mainnet, testnet, na regtest kila wakati.

## Viewing keys

Ufunguo wa kutazama (viewing key) unaweza kuruhusu mtu kuona taarifa za miamala bila kumpa ruhusa ya kutumia fedha. Hii ni muhimu kwa ukaguzi, uhasibu, au huduma zinazohitaji kuona historia bila kudhibiti fedha.

Viewing key si private key ya kutumia fedha, lakini bado ni taarifa nyeti kwa sababu inaweza kufichua historia yako.